Over de lelie ~ Soorten
Intro
Het geslacht lelie (Lilium) kent wel 100 soorten. Ze behoren tot het plantengeslacht Liliaceae.
Veredelaars en telers voeren continu ontwikkelingen door: nieuwe soorten met of zonder stuifmeel, langere houdbaarheid, delicate geuren en inmiddels is de leliefamilie behoorlijk omvangrijk. De teelt in Nederland is overigens milieuvriendelijk; kwekers zuiveren en recyclen hun water en gebruiken uitsluitend verantwoorde gewasbeschermings- en voedingsmiddelen.
We onderscheiden vier hoofdgroepen:
- 1 Lilium longiflorum
- 2 Aziatische hybriden
- 3 Oriental hybriden
- 4 Lilium longiflorum X Aziatische hybriden (LA)
Veredelaars kruisen inmiddels niet allen meer binnen de groepen, maar meer en meer kruislings tussen de groepen.
Lilium longiflorum
Deze groep lelies heeft een zeer smalle basis in de natuur. Het huidige assortiment Longiflorums is ontwikkeld vanuit de volgende wilde lelies:
- L. longiflorum
- L. formosanum
- L. phillippinense
Uiterlijk
De longiflorums hebben trompetvormige bloemen en zijn meestal wit. Tegenwoordig zien we ook Longiflorum-achtige planten verschijnen in diverse roze tinten. Deze kleur wordt in de Longiflorums gekruist vanuit de Orientals. De kelklelie is en blijft een klassieker, die traditioneel vooral wordt gebruikt bij het afscheid van ons aardse bestaan.
Elke steel, met een taklengte van ca 1,50 m, heeft 2 à 3 kelken en de bladeren staan dicht op elkaar. Lilium longiflorum-cultivars geuren sterk (zoet en doordringend), vooral ’s avonds.
Aziatische hybriden
De Aziaten komen uit een grote groep variëteiten uit voornamelijk China, Europa en Amerika. De belangrijkste wilde voorgangers van de huidige Aziaten zijn:
- L. tigrinum
- L. bulbiferum
- L. dauricum
- L. cernuum
- L. concolor
Uiterlijk
Aziaten zijn herkenbaar aan het brede kleurenspectrum (wit, roze, oranje, geel, rood en paars) met veel harde (meng)kleuren. Het gewas is veelal kruidachtig en de stelen hebben over het algemeen een groot aantal, meer dan vijf, knoppen.
De bloemen hebben een bescheiden formaat (± 14 cm) en zijn rechtopstaand. Ze openen over het algemeen plat en staan boven elkaar, stuk voor stuk verbonden met de hoofdtak.
Bloei en teelt
Aziaten zijn erg lichtgevoelig dus in de donkere wintermaanden kan er knopverdroging plaatsvinden in de uitbloeiperiode. Ze hebben een korte teeltperiode (± 75 dagen) tot aan de bloei. De lengte varieert van 70 cm tot 100 cm. De bloem staat zo’n 8 tot 12 dagen in de vaas. Deze groep van lelies geurt niet (nauwelijks).
Rassen
De belangrijkste rassen zijn Tresor, Navonna, Montenegro en Gironde.
Oriental hybriden
Als de voortekenen niet bedriegen is de groep OT-lelies aan een sterke opmars bezig. De huidige Orientals zijn ontstaan uit kruisingen tussen verschillende variëteiten, hoofdzakelijk afkomstig uit Japan. Het gaat hierbij om de volgende variëteiten:
- L. alexandrae
- L. auratum
- L. japonicum
- L. nobilissimum
- L. rubellum
- L. speciosum
De laatste jaren zien we meer kruisingen waarbij ook een aantal eigenschappen zoals groeikracht, kleur en stressbestendigheid vanuit de zogenaamde trompetlelies worden ingekruist.
Uiterlijk
Orientals zijn de belangrijkste groep lelies. Ze worden soms ook Japanse lelies genoemd vanwege hun afkomst. Het kleurenspectrum beperkt zich tot wit, geel, roze (van lichtroze tot bijna rood), rood en combinaties hiervan.
Het gewas is houtachtig met leerachtige bladeren en ze hebben meestal 3 tot 5 bloemen, maar een groter aantal is ook mogelijk. De teeltperiode is over het algemeen lang (± 110 dagen) tot aan de bloei.
De bloemen zijn erg groot (± 20 cm) en bloeien vaak opstaand. Ze openen over het algemeen plat en staan boven elkaar, stuk voor stuk verbonden met de hoofdtak. Orientals zijn weinig lichtgevoelig maar verlangen wel iets hogere temperaturen tijdens de opteelt. Alle Orientals geuren variërend van matig tot sterk. De lengte varieert van 90 cm tot 120 cm. Deze lelies kennen een vaasleven van 10 tot 14 dagen.
Rassen
De belangrijkste rassen zijn Sorbonne, Siberia Caroline Tensen, Gracia, Lake Carey, Robina, Cherbourg en Canberra.
Lilium longiflorum X Aziatische hybriden (LA)
De LA’s zijn een hybride vorm tussen Aziatische hybriden en Longiflorums. Deze hybride lelies zijn betrekkelijk nieuw en hebben een enorme groei doorgemaakt. De eerste LA hybriden werden rond 1992 geïntroduceerd en inmiddels overstijgt de aanvoer van LA’s die van Aziaten.
In 2000 werden er 34.000.000 LA stelen aangevoerd op FloraHolland (tegen 123.000.000 Aziaten). In 2010 is het aantal aangevoerde LA stelen gestegen naar 80.000.000 (tegen 37.000.000 Aziaten).
De verwachting is dat het aandeel van de LA’s in de komende jaren nog verder zal groeien en dat dit type lelie uiteindelijk de Aziatische hybriden zal vervangen.
Uiterlijk
Het uiterlijk van de LA’s doet denken aan die van de Aziaten, maar er zijn toch duidelijke verschillen. De LA’s hebben een grotere bloem wat ze populair maakt bij bloemenhandel en consument. Door de hybride vorm is de groeikracht sterk toegenomen waardoor dit soort erg aantrekkelijk is voor bloembollen producenten.
Rassen
De belangrijkste rassen zijn Pavia, Original Love, Brindisi, Ercolano, Salmon Classic.
Kleuren
Wit, roze, oranje, geel, rood, paars en alle mogelijke “meng” kleuren
Vind ik leuk
